معرفی الگوی سلامت ارتباطی

و کاربست آن در  خانواده درمانی و حل تعارض زوجین

بخش دوم

امیر لطفی حقیقت

دانش آموخته دکتری مشاوره، روانشناس و مدرس دانشگاه

(از مشاوران مرکز هدی)

الگوی سلامت ارتباطی بر چهار محور استوار است که عبارتند از:

محور اول: «پاکسازی و سلامت ذهن و قصدها»: پاک سازی نیت ها و قصدها و عاری بودن از هرگونه آلاینده های ذهنی. نیت زوجین و اعضای خانواده یکی از سازنده ترین رفتارها و تعاملات مثبت افراد به شمار می آید.

محور دوم: «تقویت رابطه درون فردی»: افکار و گفتار درونی عاملی برای تخریب و یا رستگاری زندگی انسان می باشد و با صراحت تاثیر این نوع گفتگوی درونی و ارتباط با خویشتن را بیان می کنند. پاک سازی ذهن و گفتار درونی در برقراری رابطه حسنه میان زوجین و جلوگیری از انقطاع عاطفی میان اعضای خانواده خواهد شد. بر این اساس زوجین و اعضای خانواده بیامورند که در کنار رعایت نیکی های اخلاقی و رفتاری و پرهیز از رذائل اخلاقی بر ذهن و اندیشه خود و گفتارهای درونی با خود تسلط کامل داشته باشند و با حضور پویا در لحظه، بیاندیشند و رفتار کنند.

محور سوم: اصلاح تعاملات میان فردی: برای برقراری یک ارتباط میان فردی صحیح و موثر در میان زوجین و اعضای خانواده لازم است دو سوی ارتباط  باید بی همتایی خصوصیات رفتاری طرف مقابل را بپذیرند و  پیام هایی را طراحی و ارسال کنند که نمایانگر پذیرش این موضوع باشد. برای برقراری اتصال عاطفی و ذهنی میان اعضای خانواده و زوجین، لازم است صفات پسندیده و اخلاق حسنه همواره مورد تاکید، توجه و آموزش اعضای خانواده قرار گیرد . رابطه، تعامل و اخلاق پسندیده هم راهی است برای رسیدن به بهجت درونی و شادکامی انسان است.

محور چهارم: انسجام بخشی کنش های اجتماعی: در تعاملات و کنش های اجتماعی می باید هر فردی به عنوان معیار قرار دهد، برخورداری از معنا و حرکت به سوی کمال است. این مهم در شرایطی میسر است که انسان در تعاملات انسانی و اجتماعی خود همواره هر کنش را برای کمال صورت داده و در چارچوب اخلاق و رفتار پسندیده قرار داشته باشد.

    با عنایت به مبانی و اصول مطرح شده انسان سالم کسی است که اول، دارای شناخت صحیح از خویشتن، خداوند، جهان آفرینش، اخلاق پسندیده و رذائل اخلاقی است. دوم، دارای تمناهای عاطفی و هیجانات و رفتار مناسب و متناسب با اهداف آفرینش و مبتنی بر اخلاق حسنه باشد. سوم، دارای عمل مناسب با شناخت و عواطف خداگونه و خدامحورانه باشد. چهارم، تعامل و ارتباط او با خود، خداوند، دیگران و جهان آفرینش خداخواهانه و خدامحورانه باشد. در دعای مکارم الاخلاق مشخصه اخلاق حسنه تعریف شده و محوریت آن شناخت مبدا و معاد است.  اعضا خانواده که شناخت صحیحی از اصول و فروع دارند در تبعیت از معیارهای اخلاق نیکو و انعطاف پذیری در مقابل آن، در برقراری رابطه شایسته از یکدیگر پیشی می گیرند.

      انسان در جهان هستی دارای موقعیّتی بی همتا است. امّا این موقعیت تنها از نوع استعداد و قابلیّت های وجودی بوده و تا زمانیکه از آن استفاده صحیح نشود، فضیلتی برای او نخواهد بود. کرامت انسان، کرامتی اکتسابی است که از طریق به کارگیری «عقل» و «انتخاب» مسیر صحیح زندگی کسب می شود. انسان تنها از راه ایمان به خداوند، انجام عمل صالح، کمک به همنوعان، تلاش هدفمند و دقیق و ... می تواند به کمال برسد . از سوی دیگر انسان در سالهای اولیه زندگی، نیازمند مراقبت و حمایت است و لذا همواره در بطن خانواده حضور یافته و نهاد خانواده مقدم بر زندگی شخصی او بوده است. تعریفی که از خانواده با توجه به الگوی سلامت ارتباطی پیشنهاد می شود عبارت است از: «خانواده نهادی است که براساس یک ارتباط فطری و هدفمند میان زن و مرد و مبتنی بر مجموعه ای از نیازهای غریزی تشکیل و با ارتباط عاطفی، انسانی و حمایتی تداوم می یابد و طی فرآیندهای شناختی، تعاملی، اقتصادی، تاریخی، فرهنگی و اجتماعی بسط پیدا می کند».

ارکان این تعریف که آن را متمایز از دیگر تعاریف می سازد عبارتند از:

رکن اول: تاکید بر مفهوم ارتباط عاطفی، انسانی و حمایتی: این مفهوم نحوه تعامل و شکل گیری و بسط یک خانواده را تعیین کرده و ابعاد تداوم، بسط ، بقا و نابودی آن را نیز مشخص می سازد. ارتباط لازمه آغاز و تداوم یک زندگی مشترک است. زمانی که  انقطاع عاطفی، جای اتصال عاطفی و ارتباطی را بگیرد، خانواده دچار آسیب و بیماری می شود. با عنایت به اینکه لازمه این ارتباط، رضایت شخصی زوجین است، از این رو رضایت شخصی و اتصال عاطفی یک اصل غیر قابل تغییر است. تاکید بر مفهوم ارتباط عاطفی، انسانی و حمایتی در قرارداد ازدواج نوعی تعلق عاطفی و هیجان مثبت را به دنبال دارد.

رکن دوم: فطری بودن نیاز به تشکیل خانواده: فطری بودن نیاز تشکیل خانواده و اینکه نیاز زن و مرد به ایجاد یک نهاد اجتماعی برای همزیستی، تفوق عاطفی هیچ طرف را نمی پذیرد؛ بلکه ناظر بر یک تعامل و ارتباط موثر و عادلانه است. در الگوی سلامت ارتباطی هیچ یک از زوجین تحقیر نمی شوند. زن و مرد به یکدیگر نیاز دارند و این گرایش فطری، اندوخته ای است که زوجین به اشتراک می گذارند تا نهاد خانواده شکل بگیرد.

رکن سوم: ضرورت وجود زن و مرد: وجود زن و مرد برای تشکیل خانواده الزامی است و این موجودیت می باید بر اساس یک قائده قانونی شرعی بوجود آمده باشد. چنانچه تنها با وجود یکی از این دو خانواده شکل بگیرد، لازم است اشکال دیگر تعاملات انسانی مورد تامل قرار گیرد.

رکن چهارم: تاثیرگذاری فرآیندهای شناختی، تعاملی، اقتصادی، تاریخی، فرهنگی و اجتماعی: خانواده تحت تاثیر فرآیندهای شناختی، تعاملی، اقتصادی، تاریخی، فرهنگی و اجتماعی تکوین و تطور می یابد و متقابلا در تمام این سیستم ها خانواده به نقش آفرینی می پردازد و در این حوزه انسان و اجتماع تمایز پیدا می کنند.

 

هدف اصلی در الگوی مشاوره و خانواده درمانی سلامت ارتباطی

هدف اصلی در الگوی مشاوره و خانواده درمانی سلامت ارتباطی، تغییر و اصلاح روند رفتاری و تعاملی زوجین و اعضای خانواده و ایجاد نگرش و رفتار اخلاقی جایگزین است.

پیش فرض های مورد استفاده در این الگو:

1-انسان بصورت فطری نسبت به افعال و اقوالش مختار است

2-انسان بصورت فطری نیازمند آسایش و آرامش فردی، خانوادگی و اجتماعی است

3-انسان بصورت فطری نیاز به تشکیل خانواده دارد

4-انسان بصورت فطری نیازمند برقراری رابطه با خداوند، خود، دیگران و طبیعت است

5-انسان مسئول اعمال و اقوال خود هستند

6-نیت ها و باورهای انسان، زمینه ساز رفتار او هستند

7-انسان بصورت ذاتی موجودی است که قابلیت ستایش دارد

8-انسان بصورت ذاتی قابلیت کمال و تعالی را دارد

9-تربیت اخلاقی عاملی موثر در تعالی و کمال انسان است (آموزش پذیری)

 

 

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید